Nhiều người cho rằng chỉ khi đau bụng, ợ chua hay nóng rát vùng thượng vị mới cần lo lắng về bệnh dạ dày. Tuy nhiên, thực tế lại khác. Không ít người chỉ tình cờ phát hiện tổn thương tiền ung thư khi nội soi trong đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc khi đi khám vì những triệu chứng rất mơ hồ như mệt mỏi, đầy bụng hay khó tiêu.
Điều đáng chú ý là ở giai đoạn này, phần lớn người bệnh vẫn ăn uống và sinh hoạt bình thường. Chính vì hầu như không có triệu chứng rõ ràng nên những biến đổi bất thường của niêm mạc dạ dày có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không được phát hiện.

Ung thư dạ dày không xuất hiện trong một sớm một chiều

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận hơn một triệu ca ung thư dạ dày mới. Đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư. Tại Việt Nam, ung thư dạ dày luôn nằm trong nhóm năm loại ung thư thường gặp nhất, và nhiều trường hợp chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Tin tích cực là nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm hoặc ngay từ giai đoạn tiền ung thư, khả năng điều trị thành công và kéo dài thời gian sống sẽ cao hơn rất nhiều. Điều này cho thấy phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định.
Ung thư dạ dày hiếm khi xuất hiện đột ngột mà thường hình thành qua một quá trình tổn thương kéo dài nhiều năm.

Hành trình âm thầm của niêm mạc dạ dày

Quá trình này thường diễn ra theo ba giai đoạn chính.

Giai đoạn 1: Viêm dạ dày mạn tính

Viêm kéo dài làm các tuyến tiết acid và enzyme trong niêm mạc dạ dày dần bị tổn thương, dẫn đến viêm teo niêm mạc. Khi đó, dạ dày không chỉ tiêu hóa kém hơn mà còn suy giảm khả năng tự bảo vệ trước các tác nhân gây hại.
Đây được xem là bước khởi đầu của chuỗi biến đổi tiền ung thư.

Giai đoạn 2: Dị sản ruột

Nếu tình trạng viêm tiếp tục kéo dài, các tế bào bình thường của dạ dày có thể bị thay thế bằng những tế bào có đặc điểm giống niêm mạc ruột.
Hiện tượng này gọi là dị sản ruột. Có thể hiểu đơn giản rằng niêm mạc dạ dày đang dần mất đi cấu trúc và chức năng vốn có, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến đổi bất thường.

Giai đoạn 3: Loạn sản biểu mô

Ở giai đoạn này, các tế bào đã xuất hiện những bất thường rõ rệt về hình thái và cấu trúc. Đây là giai đoạn tiền ung thư có nguy cơ tiến triển thành ung thư xâm lấn cao nhất nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi người bệnh đều sẽ trải qua đầy đủ các giai đoạn này. Quá trình tiến triển phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiễm vi khuẩn HP, cơ địa, chế độ ăn uống và lối sống. Phát hiện càng sớm thì cơ hội can thiệp càng lớn.

Vi khuẩn HP - yếu tố nguy cơ quan trọng

Khi nói đến ung thư dạ dày, không thể bỏ qua vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). WHO đã xếp HP vào nhóm tác nhân gây ung thư ở người.
Sau khi xâm nhập vào dạ dày, HP có thể tồn tại nhiều năm, gây viêm mạn tính và liên tục làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ. Quá trình viêm kéo dài buộc niêm mạc phải liên tục tái tạo, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến đổi tiền ung thư.
Tuy nhiên, nhiễm HP không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư dạ dày. Việc phát hiện và điều trị HP đúng chỉ định là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ tiến triển bệnh.
Vì sao tổn thương tiền ung thư thường bị bỏ sót?
Nguyên nhân lớn nhất là gần như không có triệu chứng đặc hiệu.
Ở giai đoạn đầu, tổn thương chỉ khu trú ở lớp niêm mạc nên chức năng dạ dày chưa bị ảnh hưởng nhiều. Người bệnh có thể chỉ gặp những biểu hiện rất phổ biến như:
•    Đầy bụng sau ăn. 
•    Khó tiêu. 
•    Ợ hơi. 
•    Khó chịu vùng thượng vị. 
•    Nhanh no. 
•    Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân. 
•    Thiếu vitamin B12. 
Những triệu chứng này rất dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường, căng thẳng hoặc chế độ ăn uống thiếu điều độ, khiến nhiều người chủ quan và bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh.
Đến khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng kéo dài, sụt cân, chán ăn, nôn ói hoặc xuất huyết tiêu hóa thì bệnh có thể đã tiến triển sang giai đoạn muộn.
Đó là lý do tổn thương tiền ung thư được xem là "mối nguy thầm lặng" của dạ dày.
Phát hiện sớm giúp tăng cơ hội kiểm soát bệnh
Hiện nay, nội soi dạ dày kết hợp sinh thiết vẫn là tiêu chuẩn vàng để phát hiện các tổn thương tiền ung thư. Những kỹ thuật nội soi hiện đại còn giúp nhận diện các tổn thương rất nhỏ mà trước đây dễ bị bỏ sót.
Các chuyên gia khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động nội soi định kỳ, bao gồm:
•    Người nhiễm HP kéo dài. 
•    Người bị viêm dạ dày mạn tính. 
•    Người có người thân mắc ung thư dạ dày. 
•    Người thường xuyên hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc ăn nhiều thực phẩm muối mặn, hun khói. 
Đối với những trường hợp này, một lần nội soi đúng thời điểm có thể giúp phát hiện tổn thương sớm và tạo cơ hội điều trị hiệu quả hơn.

Bảo vệ niêm mạc dạ dày từ sớm

Bên cạnh việc phát hiện và điều trị kịp thời, bảo vệ niêm mạc dạ dày ngay từ giai đoạn viêm mạn tính cũng rất quan trọng.
Ngoài việc duy trì chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế rượu bia, thuốc lá và xây dựng lối sống lành mạnh, có thể cân nhắc sử dụng một số hoạt chất có nguồn gốc tự nhiên để hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Curcumin chiết xuất từ nghệ vàng là một trong những hoạt chất được nghiên cứu nhiều nhất. Một số nghiên cứu cho thấy curcumin có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ giảm phản ứng viêm và góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày trước các tác nhân gây hại.
Các dạng nano curcumin được phát triển nhằm cải thiện khả năng hấp thu so với curcumin thông thường. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả lâm sàng vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu và các sản phẩm chứa curcumin chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp chuyên khoa theo chỉ định của bác sĩ.

Điều đáng lo ngại nhất của ung thư dạ dày không phải là những cơn đau dữ dội mà là quá trình tổn thương tiền ung thư diễn ra âm thầm trong khi người bệnh vẫn cảm thấy hoàn toàn bình thường.
Một dạ dày không đau chưa chắc đã khỏe. Chủ động phát hiện sớm, điều trị đúng thời điểm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ tiến triển từ viêm dạ dày đến ung thư.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.