Theo một nghiên cứu công bố trên Nature, một trong những tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới, năm 2020 đã có 3,61 triệu người bị mù hoàn toàn và hơn 4,1 triệu người bị suy giảm thị lực nghiêm tọng do Glôcôm [1]. Cũng theo tổ chức y tế thế giới (WHO), ước tính đến năm 2023 đã có hơn 80 triệu người mắc Glôcôm nhưng gần một nửa trong số đó không hề biết mình mang bệnh.
Glôcôm là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực không phục hồi, chỉ sau đục thủy tinh thể.

1. Glôcôm là gì?

Glôcôm (còn được gọi với cái tên là Thiên Đầu Thống) là một nhóm bệnh lý mạn tính của thần kinh thị giác, đặc trưng bởi lõm teo đĩa thị và tổn hại thị trường, thường liên quan đến tình trạng nhãn áp cao. Ở Việt Nam, hai thể phổ biến nhất là Glôcôm góc mở nguyên phát và Glôcôm góc đóng nguyên phát.

Ảnh: Mắt bị Glôcôm

2. Vì sao Glôcôm nguy hiểm?

Điểm đáng sợ của Glôcôm nằm ở chỗ bệnh thường tiến triển âm thầm. Với thể phổ biến nhất là "Glôcôm góc mở", người bệnh hầu như không thấy triệu chứng ở giai đoạn sớm: không đỏ mắt, không đau nhức dữ dội, không chảy nước mắt. Thị lực vẫn được duy trì cho đến khi thần kinh thị giác đã tổn thương nặng. Lúc đó, người bệnh mới bắt đầu nhận ra mắt nhìn mờ dần, tầm nhìn ngoại vi bị thu hẹp, thậm chí thấy quầng sáng khi nhìn vào ánh đèn. Đáng tiếc là khi đến giai đoạn này, phần lớn tổn thương đã không thể đảo ngược.

Trong khi đó, "Glôcôm góc đóng cấp tính" ít gặp hơn nhưng nguy hiểm hơn, lại có thể bộc lộ rầm rộ với cơn đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ, đau đầu, buồn nôn, giảm thị lực đột ngột. Đây là tình huống cấp cứu nhãn khoa, nếu không xử trí kịp thời có thể gây mù lòa chỉ trong vài ngày.

3. Ai có nguy cơ mắc Glôcôm?

Glôcôm có thể xuất hiện ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, một số nhóm người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn và cần đặc biệt chú ý đến tình trạng mắt:

  • Người trên 40 tuổi
  • Tiền sử gia đình có người bị Glôcôm
  • Mắc bệnh đái tháo đường hoặc cao huyết áp
  • Từng chấn thương mắt hoặc dùng thuốc corticoid dài ngày
  • Cận thị nặng hoặc viễn thị nặng
  • Có triệu chứng như: nhìn mờ, đau đầu nhẹ vùng trán, nhìn ánh đèn có quầng sáng,..

4. Cách phòng ngừa và bảo vệ mắt khỏi Glôcôm

  • Các chuyên gia nhãn khoa khuyến nghị, khám mắt định kỳ chính là giải pháp quan trọng để phát hiện sớm Glôcôm và kiểm soát tiến triển của bệnh. Ở người trưởng thành, đặc biệt sau tuổi 40 hoặc có yếu tố nguy cơ như cận thị nặng, đái tháo đường, tăng huyết áp, nên đi khám mắt toàn diện mỗi 6-12 tháng.
  • Khám mắt không chỉ dừng lại ở việc đo kính mà cần kết hợp đo nhãn áp, soi đáy mắt, chụp OCT và đo thị trường để kịp thời phát hiện những tổn thương sớm của thần kinh thị giác. Việc duy trì thói quen kiểm tra định kỳ giúp bảo vệ thị lực lâu dài, đồng thời mở ra cơ hội can thiệp sớm, trước khi những tổn thương trở thành vĩnh viễn.
  • Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid nếu không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.
  • Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường về mắt như mờ mắt, đau nhức, thấy quầng sáng, mất tầm nhìn bên...hãy đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.

5. Dinh dưỡng nuôi dưỡng đôi mắt sáng

Song song với các phương pháp điều trị y khoa, chế độ dinh dưỡng khoa học chính là "lá chắn" tự nhiên giúp đôi mắt thêm khỏe mạnh. Những thực phẩm tưởng chừng quen thuộc trong bữa ăn hàng ngày lại chứa nhiều dưỡng chất quý giá cho thị lực:
  • Các thực phẩm hoặc dạng chiết xuất từ quả gấc đặc biệt là dầu màng hạt gấc chứa lượng Beta Caroten khá cao, cao gấp 10 lần cà rốt và gấp 70 lần cà chua. Trong cơ thể, Beta Caroten chuyển hóa thành vitamin A (retinol), giúp võng mạc thích nghi với ánh sáng, nhất là khi thiếu sáng. Ngoài ra, Beta caroten còn là một chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể và các bệnh lý về mắt do tuổi tác. Gấc cũng chưa lycopen, vitamin E, và acid béo omega-6, hỗ trợ tăng khả năng hấp thu vitamin A và bảo vệ toàn diện cho đôi mắt.

Ảnh: Dầu màng hạt gấc chứa Beta Caroten tốt cho mắt

  • Việt quất, chứa nhiều anthocyanin là một chất chống oxy hóa giúp tăng tuần hoàn máu đến mắt giúp giảm mỏi mắt, khô mắt, đặc biệt hữu ích cho người thường xuyên làm việc với máy tính hay lái xe đường dài,...
  • Rau xanh đậm, ngô, lòng đỏ trứng giàu Lutein, Zexanthin giúp ức chế các gốc tự do trong mắt, từ đó giúp phòng chống thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể và các bệnh võng mạc. Lutein kết hợp với Zexanthin cùng tạo nên "tấm chắn vàng tự nhiên" rất tốt cho mắt.
Đừng để Glôcôm lấy đi ánh sáng của bạn

Glôcôm không lấy đi mạng sống,  nhưng có thể cướp đi cả thế giới mà bạn nhìn thấy. Hãy chủ động bảo vệ đôi mắt bằng cách bổ sung các dưỡng chất cần thiết kết hợp với việc thăm khám định kỳ. Đó là cách để bạn giữ trọn ánh sáng cho cuộc đời.

*Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y khoa.

Dr. Bùi Thanh - BS.CKII

TLTK

[1] Global estimates on the number of people blind or visually impaired by glaucoma: A meta-analysis from 2000 to 2020