Cầm tờ kết quả nội soi ghi dòng chữ "phát hiện polyp dạ dày", phản ứng đầu tiên của hầu hết mọi người là lo lắng.

Polyp có nguy hiểm không? Có phải cắt bỏ ngay không? Liệu nó có thành ung thư?

Những câu hỏi ấy không có một câu trả lời chung cho tất cả mọi người, nên người bệnh thường rời phòng khám mang theo một nỗi bất an mơ hồ.

Thực tế, polyp dạ dày là một trong những phát hiện khá phổ biến khi nội soi, và nhiều trường hợp được tìm thấy hoàn toàn tình cờ ở người không hề có triệu chứng gì.

Điều khiến câu chuyện phức tạp là một số polyp gần như vô hại, trong khi số khác lại được xem là tổn thương tiền ung thư cần theo dõi hoặc xử trí sớm.

Vì vậy, điều quan trọng không phải là nghe thấy từ "polyp" rồi hoang mang, mà là hiểu rõ mình đang gặp loại nào và nguy cơ thực sự của nó ra sao.

Polyp dạ dày là gì và vì sao lại xuất hiện?

Polyp dạ dày là những khối mô nhỏ phát triển từ lớp niêm mạc bên trong và nhô vào lòng dạ dày, kích thước có thể chỉ vài milimet nhưng cũng có trường hợp lớn tới vài centimet.

Polyp không phải một bệnh riêng biệt, mà là kết quả của nhiều quá trình tổn thương khác nhau diễn ra trên niêm mạc dạ dày.

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy khoảng 2 đến 8% người được nội soi dạ dày có polyp, còn tại Việt Nam tỷ lệ này dao động khoảng 2 đến 5%, chủ yếu gặp ở người trên 40 tuổi.

Con số này đang tăng lên trong những năm gần đây, nhưng không phải vì polyp xuất hiện nhiều hơn trước, mà là nhờ thói quen khám sức khỏe định kỳ và nội soi tầm soát ngày càng phổ biến.

Vậy điều gì khiến polyp hình thành?

Niêm mạc dạ dày vốn là mô có tốc độ tái tạo khá nhanh.

Khi nó bị viêm kéo dài, các tế bào phải tăng cường sửa chữa, và nếu quá trình đó lặp lại suốt nhiều năm, polyp có thể xuất hiện.

Ảnh minh họa về polyp dạ dày

Đó là lý do polyp thường hình thành trên nền viêm dạ dày mạn tính, nhiễm vi khuẩn HP, hoặc ở những người dùng thuốc giảm tiết acid trong thời gian dài.

Ngoài tuổi tác, một số bệnh di truyền hiếm gặp và tiền sử gia đình có người mắc bệnh đa polyp cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp dạ dày.

Không phải polyp nào cũng giống nhau

Đây là điều quan trọng nhất mà người bệnh cần hiểu sau khi nhận kết quả nội soi.

Bác sĩ không chỉ quan tâm đến việc có polyp hay không, mà còn phải xác định chính xác đó là loại nào, bởi mức độ nguy cơ giữa các loại khác biệt rất lớn.

Polyp tăng sản: hay gặp ở Việt Nam và các nước châu Á, thường xuất hiện trên nền viêm dạ dày kéo dài hoặc nhiễm HP.

Phần lớn các trường hợp là lành tính, dù nguy cơ bất thường sẽ tăng lên nếu polyp lớn hơn một centimet, xuất hiện nhiều cùng lúc,hoặc gặp ở người lớn tuổi.

Polyp tuyến đáy vị: một loại khác hay gặp ở những người dùng thuốc giảm tiết acid trong thời gian dài.

Đa số có kích thước nhỏ và nguy cơ ung thư hóa rất thấp, nên thường chỉ cần theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Polyp tuyến:  còn gọi là adenoma, được các bác sĩ tiêu hóa đặc biệt quan tâm.

Dù không phải loại thường gặp nhất, đây mới chính là tổn thương tiền ung thư thực sự.

Nguy cơ ung thư hóa tăng lên rõ rệt khi polyp có kích thước lớn, hoặc có các biến đổi bất thường trên mô bệnh học.

Chính vì vậy, hầu hết trường hợp polyp tuyến đều được khuyến cáo cắt bỏ hoàn toàn ngay khi phát hiện.

Có phải cứ phát hiện polyp là phải cắt?

Không hẳn. Quyết định cắt hay chỉ theo dõi phụ thuộc vào loại polyp, kích thước, số lượng, vị trí xuất hiện và kết quả sinh thiết.

Thông thường, bác sĩ sẽ cân nhắc cắt bỏ nếu đó là polyp tuyến, polyp lớn hơn một centimet, polyp gây chảy máu, có hình ảnh nghi ngờ loạn sản hoặc đang phát triển nhanh.

Ngược lại, những polyp nhỏ với nguy cơ thấp có thể chỉ cần theo dõi định kỳ.

Đây cũng chính là lý do bác sĩ thường hỏi trước khi nội soi rằng người bệnh có đồng ý cắt polyp nếu phát hiện hay không.

Nhưng để đi đến được quyết định đó, trước hết polyp phải được tìm thấy.

Và đây mới là phần khó nhất, bởi khoảng 80 đến 90% trường hợp polyp dạ dày không gây ra bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào.

Người bệnh vẫn ăn uống, sinh hoạt hoàn toàn bình thường, và phần lớn chỉ tình cờ được phát hiện khi đi nội soi vì một lý do khác.

Một số ít có thể thấy đầy bụng, khó tiêu, đau âm ỉ vùng thượng vị, buồn nôn hay chán ăn.

Chỉ đến khi polyp lớn hoặc đã có biến chứng, những dấu hiệu rõ rệt hơn như thiếu máu, xuất huyết tiêu hóa, nôn ói kéo dài hay sụt cân không rõ nguyên nhân mới xuất hiện.

Ảnh: Cân nhắc trước khi cắt bỏ polyp

Điều trị không chỉ dừng lại ở việc cắt polyp

Nhiều người nghĩ rằng cắt xong polyp là đã xử lý xong vấn đề.

Nhưng nếu nguyên nhân khiến polyp hình thành vẫn còn đó, khả năng chúng xuất hiện trở lại là hoàn toàn có thể.

Vì vậy sau khi phát hiện polyp, bác sĩ còn phải tìm và xử lý những yếu tố nằm phía sau nó.

Trong đó, việc điều trị vi khuẩn HP đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Nhiều nghiên cứu cho thấy sau khi diệt HP thành công, một số polyp tăng sản có thể tự giảm kích thước, thậm chí biến mất hoàn toàn mà không cần can thiệp gì thêm.

Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần đánh giá lại việc sử dụng thuốc giảm tiết acid kéo dài, vốn là một trong những nguyên nhân phổ biến, đồng thời duy trì nội soi kiểm tra định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.

Chủ động chăm sóc dạ dày mỗi ngày

Dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn sự xuất hiện của polyp, việc duy trì lối sống lành mạnh vẫn góp phần giảm nguy cơ viêm mạn tính tại niêm mạc dạ dày.

Chế độ ăn nên ưu tiên rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C, cá biển, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ hun khói, thịt nướng cháy, rượu bia và thuốc lá.

Duy trì ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần, kiểm soát cân nặng và hạn chế căng thẳng kéo dài cũng giúp ích cho sức khỏe tiêu hóa nói chung.

Ảnh: Các thực phẩm nên ưu tiên hoặc hạn chế tốt cho dạ dày

Bên cạnh những thay đổi từ lối sống, việc chăm sóc niêm mạc dạ dày từ bên trong cũng ngày càng được nhiều người quan tâm.

Curcumin từ nghệ vàng là hoạt chất được nghiên cứu rộng rãi nhờ khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm.

Điểm hạn chế của curcumin thông thường là hấp thu rất kém qua đường tiêu hóa.

Công nghệ Nano Curcumin ra đời đã cải thiện điều đó, giúp hoạt chất phân tán và hấp thu tốt hơn, từ đó hỗ trợ bảo vệ tế bào niêm mạc trước các tác nhân gây hại.

Dù vậy, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ chăm sóc dạ dày, không thay thế được việc theo dõi và điều trị của bác sĩ.

Lời kết

Phát hiện polyp dạ dày không đồng nghĩa với mắc ung thư, nhưng cũng không phải điều hoàn toàn vô hại để bỏ qua.

Quan trọng nhất vẫn là xác định chính xác loại polyp, đánh giá đúng nguy cơ và theo dõi đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đôi khi, chỉ một lần nội soi và một lần tái khám đúng hẹn đã đủ để phát hiện sớm những thay đổi bất thường, chặn lại cả một hành trình có thể dẫn đến ung thư dạ dày về sau.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.

Dr. Bùi Thanh-BS. CKII