Khi nhắc đến viêm dạ dày, hầu hết mọi người đều nghĩ ngay đến vi khuẩn HP, thói quen ăn uống thất thường hay căng thẳng kéo dài.

Nhưng có một nguyên nhân khác ít được biết đến hơn nhiều, và điều bất ngờ nó không là các tác nhân bên ngoài, mà chính là hệ miễn dịch của cơ thể.

Thông thường, hệ miễn dịch có nhiệm vụ nhận diện và tiêu diệt các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn hay virus.

Nhưng trong một số trường hợp, hệ miễn dịch lại xem chính những tế bào khỏe mạnh của dạ dày là “kẻ lạ” và quay sang tấn công chúng.

Khi điều đó xảy ra, bệnh được gọi là viêm dạ dày tự miễn.

Ảnh minh họa: Viêm dạ dày tự miễn

Một căn bệnh không hiếm gặp như nhiều người nghĩ

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy viêm dạ dày tự miễn có thể gặp ở khoảng 0,5 đến 2% dân số thế giới, và tỷ lệ này tăng lên đáng kể ở người lớn tuổi cũng như ở nữ giới.

Nhưng con số thực tế nhiều khả năng còn cao hơn, bởi đây là một trong những bệnh dễ bị bỏ sót và chẩn đoán nhầm nhất.

Nguyên nhân là bệnh hiếm khi lên tiếng bằng những triệu chứng ngay tại dạ dày.

Thay vào đó, nó thường bộc lộ qua tình trạng thiếu máu hay thiếu vitamin B12, khiến người bệnh đi khám hết chuyên khoa huyết học đến thần kinh trong nhiều năm mà vẫn không tìm ra gốc rễ.

Chỉ đến khi nội soi dạ dày, nguyên nhân thật sự mới lộ diện.

Đây cũng là lý do số ca được phát hiện tại Việt Nam đang tăng lên trong những năm gần đây, khi nội soi và các xét nghiệm chuyên sâu ngày càng phổ biến hơn.

Điều gì xảy ra khi hệ miễn dịch quay lưng với dạ dày?

Trong viêm dạ dày tự miễn, hệ miễn dịch tập trung tấn công các tế bào thành của dạ dày, vốn đảm nhận việc tiết acid và tiết ra Yếu tố nội tại – một loại protein đặc biệt giúp cơ thể hấp thu Vitamin B12.

Khi những tế bào này bị phá hủy dần theo thời gian, dạ dày mất đi các chức năng quan trọng.

Acid giảm khiến việc hấp thu sắt trở nên khó khăn hơn, và lớp niêm mạc dần teo mỏng lại.

Chính sự suy giảm này giải thích vì sao một bệnh khởi phát trong dạ dày lại thường bộc lộ ra ngoài bằng những dấu hiệu tưởng chẳng liên quan gì đến tiêu hóa, như thiếu máu hay tê bì chân tay.

Và vì các tế bào bị phá hủy rất chậm, kéo dài qua nhiều năm, người bệnh gần như không cảm nhận được điều gì bất thường trong suốt giai đoạn đầu, cho đến khi những hệ quả của nó đủ rõ để buộc họ phải đi tìm nguyên nhân.

Những dấu hiệu dễ bị quy nhầm cho tuổi tác hay công việc

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ gặp vài triệu chứng tiêu hóa quen thuộc như đầy bụng, chậm tiêu, ăn nhanh no hay khó chịu vùng thượng vị.

Những biểu hiện này mơ hồ đến mức gần như ai cũng từng trải qua đôi lần, nên rất dễ bị cho qua.

Phải đến khi bệnh tiến triển và tình trạng thiếu vitamin B12 cùng thiếu máu rõ dần lên, cơ thể mới phát tín hiệu mạnh mẽ hơn.

Người bệnh bắt đầu thấy mệt mỏi triền miên, da xanh xao, hay hoa mắt chóng mặt và hụt hơi mỗi khi gắng sức.

Ảnh: Viêm dạ dày tự miễn có thể gây hoa mắt, chóng mặt, hụt hơi

Ở một số người, bệnh còn ảnh hưởng đến thần kinh, gây tê bì tay chân, giảm trí nhớ, khó tập trung hoặc mất thăng bằng khi đi lại.

Điều đáng tiếc là tất cả những dấu hiệu này đều đến rất từ từ, nên phần lớn đều bị quy cho tuổi tác hay áp lực công việc, thay vì được nghĩ đến như lời cảnh báo từ một bệnh lý dạ dày.

Phát hiện sớm tạo ra khác biệt lớn

Điều may mắn là viêm dạ dày tự miễn hoàn toàn có thể phát hiện được, dù triệu chứng của nó mơ hồ đến đâu.

Nội soi dạ dày kết hợp sinh thiết vẫn là phương pháp quan trọng nhất, đi kèm một số xét nghiệm máu giúp bác sĩ đánh giá nồng độ vitamin B12, sắt và các kháng thể đặc trưng của bệnh.

Tìm ra bệnh càng sớm, người bệnh càng được theo dõi và điều trị kịp thời trước khi những biến chứng đáng lo kịp hình thành.

Có một điều đáng lưu ý về căn bệnh này, đó là viêm dạ dày tự miễn thường không đi một mình mà hay xuất hiện cùng các bệnh tự miễn khác như bệnh tuyến giáp tự miễn, đái tháo đường type 1 hay bạch biến.

Vì vậy, những người đã mắc một trong các bệnh đó nên chú ý hơn đến sức khỏe tiêu hóa, và đặc biệt cảnh giác nếu thấy mình thiếu vitamin B12 kéo dài không rõ lý do.

Sống chung và kiểm soát bệnh

Hiện nay, chưa có cách nào loại bỏ hoàn toàn cơ chế tự miễn của bệnh, nên mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát tốt những hậu quả mà nó gây ra.

Người bệnh cần bổ sung sắt và Vitamin B12 theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp với theo dõi tình trạng thiếu máu và nội soi định kỳ để tầm soát biến chứng.

Nghe qua có vẻ nhiều, nhưng một khi đã hiểu đúng bệnh và được theo dõi bài bản, phần lớn người bệnh vẫn sống khỏe mạnh và duy trì được chất lượng cuộc sống bình thường.

Song song với đó, một lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cho dạ dày.

Chế độ ăn nên ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng như cá biển, thịt nạc, trứng, sữa, rau xanh và trái cây tươi, hạn chế rượu bia, thuốc lá cùng đồ ăn chế biến sẵn, kết hợp với vận động đều đặn để nâng cao sức khỏe tổng thể.

Bên cạnh đó, việc chăm sóc và bảo vệ niêm mạc dạ dày từ sớm cũng ngày càng được nhiều người quan tâm, trong đó có các giải pháp từ hoạt chất tự nhiên.

Một trong số đó là curcumin từ nghệ vàng, vốn được biết đến với khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm.

Điểm hạn chế lớn nhất của curcumin thông thường là ít tan trong nước nên rất khó hấp thu.

Công nghệ Nano Curcumin đã khắc phục rất tốt điều đó, giúp hoạt chất phân tán và hấp thu tốt hơn, nhờ vậy hỗ trợ bảo vệ tế bào niêm mạc và duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên của dạ dày.

Ảnh: Nano Curcumin hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày

Dù vậy, cần hiểu rõ đây chỉ là giải pháp hỗ trợ chăm sóc niêm mạc, không tác động đến nguyên nhân gây bệnh và không thay thế cho việc theo dõi điều trị của bác sĩ.

Lời kết

Viêm dạ dày tự miễn là một căn bệnh đặc biệt, bởi thủ phạm gây tổn thương không phải vi khuẩn hay thức ăn, mà là chính hệ miễn dịch của cơ thể.

Đằng sau những biểu hiện tưởng rất quen thuộc như đầy bụng, thiếu máu, tê bì chân tay hay mệt mỏi kéo dài, đôi khi lại là cả một quá trình tự miễn âm thầm diễn ra suốt nhiều năm.

Nhận biết sớm và theo dõi đúng cách không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, mà còn góp phần phòng ngừa những biến chứng nghiêm trọng về sau.